Vergelijkende test: ZoomText Magnifier Screenreader 8.1 versus Supernova 6.5 versus Magic with speech 9.2

Uitgevoerd door: Katrien Roos, Jeroen Baldewijns
Blindenzorg Licht en Liefde vzw
Datum: juni 2005

1. Inleiding

Vergroting blijft het belangrijkste hulpmiddelen voor de slechtziende PC-gebruiker die zo optimaal mogelijk gebruik wil maken van de visus waarover hij beschikt. De Britse hulpmiddelenproducent Dolphin gooide zopas een nieuwe steen in de kikkerpoel in de vorm van versie 6.5 van haar vergrotingsprogramma's: Lunar, Lunar Plus en Supernova. Nieuw is ook dat de producent Freedom Scientific heeft een vergrotingsprogramma op de Vlaamse hulpmiddelenmarkt gooide: Magic 9.2.
Tijd dus om eens na te gaan of Magic een vuist kan maken in de vergelijking tussen de nieuwe Supernova en de laatste versie van ZoomText Magnifier/Screenreader.
We zetten eerst even de grootste veranderingen op een rijtje die de producenten zelf aankondigen in vergelijking met de vorige versie van hun producten:

• ZoomText Magnifier/Screenreader 8.1: webzoeker, bureaubladzoeker, nieuwe vergrotingsfactoren tussen 1 en 2 maal, ondersteuning van PDF-documenten onder Windows XP (en mits wat configuratiewerk ook in andere Windows versies), regelvergrootglas.
• Supernova 6.5: deelvergrotingen tussen 1 en 4 maal, ondersteuning voor Powerpoint en PDF 7.0 (via document object module support), betere internetondersteuning, een sterk vernieuwde documentleesfunctie, een licht gewijzigde lichtkrant, vergroting én spraak bij het inloggen.
• Magic with speech 9.2: nieuw product op de Vlaamse hulpmiddelenmarkt.

2. Verantwoording productkeuze

De aandachtige lezer zal wellicht terecht opwerpen dat het niet helemaal correct is om producten als ZoomText Magnifier/Screenreader en Magic (die een combinatie van vergroting met spraakweergave bieden) te plaatsen tegenover Supernova (dat naast vergroting en spraak ook brailleweergave biedt). Om toch een eerlijke vergelijkingsbasis te creëren gaan we in dit testverslag dan ook helemaal niet in op de braillefunctionaliteit van Supernova, die in een later testverslag aan de orde zal komen.
De kritisch ingestelde lezer zal vervolgens, alweer volkomen begrijpelijk, opwerpen dat we in dit geval beter Lunar Plus, het kleinere broertje van Supernova (dat geen brailleondersteuning biedt), hadden kunnen uittesten. Voor het leeuwendeel van de doelgroep van vergrotingsprogramma’s is ook deze stelling correct, maar Lunar Plus ontbeert de extra internet-navigatiefuncties (waaronder de virtuele focus) en de uitgebreidere spraakondersteuning g van Supernova. Omdat deze functies toch erg nuttig kunnen zijn voor slechtzienden die het maximum uit hun hulpmiddel willen halen, hebben we dus toch voor Supernova geopteerd.
Ons standpunt aangaande de individuele keuze van het juiste vergrotingsprogramma is echter heel ondubbelzinnig. Wie nood heeft aan een vergrotingsprogramma met spraakondersteuning en daarbij zijn keuze laat vallen op de Dolphin producten, opteert enkel voor het duurdere Supernova indien hij ervan overtuigd is veel nut te kunnen puren uit de extra navigatiefuncties voor internet en/of de extra spraakondersteuning. In alle andere gevallen is Lunar Plus de verantwoorde keuze (ook al durven sommige leveranciers het wel eens omgekeerd adviseren).
Om een eerlijke vergelijking tussen ZoomText Magnifier/ScreenReader en Magic enerzijds en de tandem Lunar Plus/Supernova anderzijds mogelijk te maken, nemen we in dit testverslag een overzichtstabel op met de belangrijkste functionaliteit van deze vier producten.

3. Productoverzicht

Deze tabel bevat een overzicht van de belangrijkste kenmerken van ZoomText Magnifier/ScreenReader en Magic with speech en van Supernova en kleinere broer Lunar Plus.

Opmerkingen:
[1] Bij Magic is het mogelijk om de kleuren van het vergrote en het onvergrote gebied afzonderlijk in te stellen.
[2] Bron voor de prijzen: de website van Dolphin (voor Lunar Plus en Supernova), de website van Advanced Technics (voor ZoomText), de prijsopgave van Sensotec voor Magic.
[3] Bij de prijs van Magic is de RealSpeak spraaksynthesizer (inclusief 6 talen!) inbegrepen, terwijl deze spraal er bij de andere pakketten afzondelijk moet worden bijgekocht.
[4] Deze prijzen gelden voor de Standaard-versie van Supernova die op een CD-ROM wordt geleverd; de Pro-versie is nog een stuk duurder en wordt in dit artikel niet besproken omdat ze slechts voor een zeer kleine doelgroep noodzakelijk is. De versie die op een USB-stick wordt geleverd, is eveneens duurder dan de CD-versie.

4. Functionaliteit

4.1. Knoppenvenster

Het eerste dat opvalt bij het opstarten van Supernova is ongetwijfeld het volledig vernieuwde knoppenvenster.
Daar waar vroeger Supernova achterop hinkte op ZoomText, heeft deze de achterstand ruimschoots goed kunnen maken. Supernova heeft duidelijk meer werk gemaakt van zijn knoppenvenster en de logica ervan. Het is niet meer het gebruikelijke frustrerende zoeken naar de juiste instellingen, het bovenhalen van dikke handleidingen, maar het knoppenvenster wijst zichzelf uit, net zoals het knoppenvenster van ZoomText dit doet.
Ook Magic werkt met een knoppenvenster, dat echter de indruk wekt een beetje uit de tijd te zijn.
Het knoppenvenster van ZoomText kan, in tegenstelling tot die van Supernova en Magic, niet worden doorlopen met de tabtoets, wat toch zeer merkwaardig is voor een hulpmiddel.

4.2. Vergroting

ZoomText versie 8.0x voorziet drie vergrotingsfactoren tussen 1 en 2 maal (1.25 maal, 1.50 maal, 1.75 maal). Daarmee doet hij (in beperkte mate) ook wat het kleinere broertje Bigshot (dat zich echter tot een heel andere doelgroep richt dan de in dit verslag besproken producten) al jaren doet. De ervaring met slechtziende PC-gebruikers leert ons dat het ook zinvol zou zijn om deze tussenliggende vergrotingsfactoren ook tussen 2 en 3 maal te voorzien; een tip aan AI Squared voor versie 9?
Ook Magic vergroot tussen 1 en 2 maal (in 9 stappen van 0,1 maal) maar bij deze tussenvergrotingen verlies je een beetje aan leesbaarheid, doordat de letters niet worden afgerond. Vergroot je vanaf 2 maal, dan krijg je weer mooie 'smooth fonts'.
Supernova maakte met versie 6.5 een forse inhaalbeweging door maar liefst negen tussenliggende vergrotingen aan te bieden en dit tussen 1 en 4 maal. Bovendien kan je aanvinken of je deze tussenvergrotingen al dan niet wil. Dit is handig want we kunnen ons best inbeelden dat het storend zou werken om steeds doorheen vergrotingsfactoren te moeten worstelen als je die niet nodig hebt. Mooi werk afgeleverd Dolphin!
Supernova vergroot tot 32 maal, terwijl ZoomText en Magic het voor bekeken houden bij 16 maal. Hier is voor deze twee laatste werk aan de winkel, want door de steeds stijgende resolutiewaarden van moderne platte beeldschermen, dringen niet alleen tussenliggende lage vergrotingsfactoren, maar ook hogere maximale vergrotingsfactoren zich op.
De functie ‘vergroting via muiswiel’ in ZoomText is een handigheidje om vlug de vergroting aan te passen, wat erg handig kan zijn bij het internetgebruik, waar soms verschillende lettergroottes door elkaar worden gebruikt.

4.3. Vergrotingsmodi

Zowel ZoomText, Magic als Supernova voorzien een heel gamma aan vergrotingsmodi die voor beiden dezelfde zijn, maar waar Supernova ook nog een autolens-mogelijkheid voorziet. Ook ZoomText is op die kar gesprongen en heeft een nieuwe functie die een regel in het venster vergroot. Deze vergroot wat er onder zit en volgt de focus zodat menu's ook in die regel worden weergegeven, en is dus eigenlijk te vergelijken met de autolens-mogelijkheid van Supernova.
ZoomText beschikt over de mogelijkheid om een klein gedeelte van het scherm vast te zetten. Het kan gebeuren dat als men het venstertje te groot heeft gemaakt, het keuzemenu voor het venster terug uit te schakelen, verdwijnt achter het vastgezet venster, wat uiteraard niet de bedoeling kan zijn. Supernova biedt deze functie niet maar voor de meeste vergrotingsgebruikers zal dat geen groot gemis zijn.

4.4. Muispijl- en cursorinstellingen

ZoomText beschikt over een aantal schema's om de muispijlaanwijzer en de tekstcursor te accentueren. Let wel, als de muispijl reeds in Windows is aangepast, kan dit invloed hebben op de weergave van de muispijl als deze in combinatie wordt gebruikt met een schema in ZoomText.
Op het eerste zicht lukt dit niet bij Supernova, en ben je beperkt tot de aanwijzers van Windows. Dit blijkt niet zo te zijn. Als je in de muispijlinstellingen van Windows gaat kijken en je gaat bladeren, dan kan je een uitgebreide keuze maken in de map cursors van supernova. Toegegeven, het is een weet, maar het is een beetje omslachtig, zeker als je een grote voorstander bent voor het telkens veranderen van je muispijlaanwijzer. Deze optie had Supernova beter niet zo ver weggestopt.
Ook Magic voorziet in uitgebreide instellingen om de verschijningsvorm van zowel de muispijl als de cursor aan te passen en dit kan eventueel zelfs afzonderlijk gebeuren voor de muispijl en cursor in het vergrote en in het niet vergrote gedeelte van het schermbeeld.

4.5. Leesfuncties

Supernova bevat de lichtkrant, die de tekst als één regel over het scherm laat glijden. Terwijl je aan het lezen bent, kan je de snelheid en de tekengrootte eenvoudig via sneltoetsen regelen. Zo wordt het lezen van een document een heel stuk comfortabeler doordat je even helemaal niets hoeft te doen, behalve visueel te volgen op het scherm. Nieuw in de lichtkrant is dat je kan kiezen waar ze op het scherm verschijnt: aan de bovenzijde, in het midden of aan de onderzijde. Dit is een mooie toevoeging voor mensen die, in combinatie met een beeldschermloep, in split-screen werken. Opgelet, deze lichtkrant wordt spijtig genoeg niet ondersteund door spraak, maar het blijft een rustige manier van lezen.
ZoomText voorziet in de DocReader de "Prompter"-functie, die de regelopmaak van de pagina gaat herschikken zodat de tekst tussen de zijkanten van het scherm wordt geperst en men enkel naar beneden moet scrollen om de volledige tekst door te lezen. Een andere DocReader-functie, de zogenaamde "Ticker"-functie, is het weergeven van vergrootte tekst op één regel met daaronder een overzicht van het onvergrote document. Nadeel hierbij is dat de focus die het woord volgt, zeer schokkerig reageert, waardoor het niet meteen aangenaam meelezen is. In ZoomText 7 gebeurde dit wel vloeiend, wat het nu net zo jammer maakt dat deze mogelijkheid niet meer wordt geboden.
Verder bieden beide producten een goed werkende documentleesfunctie (die bij ZoomText "AppReader" heet) die desgewenst een volledig document voorleest en gekleurde markering biedt voor het visueel volgen van de voorgelezen tekst. De documentleesfunctie van Supernova werd in versie 6.5 herwerkt, waardoor ze gelijklopend werkt aan de "Ticker"-funtie van ZoomText: je krijgt de vergrootte tekst op één regel met daaronder een overzicht van het onvergrote document
Magic voorziet de "panningfunctie", die ervoor zorgt dat het vergrote schermbeeld tijdens het lezen automatisch van links naar rechts doorschuift. Een nadeel is echter dat deze functie zich niet beperkt tot de inhoud van het actuele venster en dus gewoon doorgaat als er naast het actuele venster nog een stuk van het bureaublad zichtbaar is. Alhoewel je de schuifsnelheid kan regelen, duurt het op deze manier toch wel eventjes alvorens je de volgende regel te zien krijgt. Het zou al een hele verbetering zijn mocht deze panningfunctie enkel werken binnen het actieve venster in plaats van voor het volledige schermbeeld. Daarnaast biedt Magic, net als zijn twee concurrenten een goede documentvoorleesfunctie. Al bij al blijft Magic op het vlak van leesfunctionaliteit toch wat achter ten opzichte van ZoomText en Lunar.

4.6. Kleurinstellingen

ZoomText en Supernova lopen qua kleurinstellingsmogelijkheden gelijk op, met dat verschil dat Supernova veel meer schema’s voorziet dan ZoomText. Of dit een handigheid is laten we in het midden aangezien je bij beide programma's even gemakkelijk je eigen instellingen kan aanmaken. Supernova voorziet als extra nog een paar schema’s voor de focus en de regel, wat gemakkelijk is om even aan te vinken wanneer nodig. Magic is ook hier wat bescheidener met het voorstellen van schema's, maar er zijn genoeg mogelijkheden om het scherm aan je wensen aan te passen. Erg mooi is wel dat je bij Magic als enige getest product verschillende kleurinstellingen kan doen voor het vergrote en het onvergrote beeld als je geen vergroting op het volledige scherm toepast.

4.7. Traceren

Supernova bezit de functie ‘Focus oplichten’ zodat men de (virtuele) focus kan volgen in een dialoogvenster, in een webpagina,… Een aanrader, want soms kan het wel héél onduidelijk zijn om te weten waar de focus zich nu bevindt, en vooral als je met de tab-toets het hele venster moet doorlopen. ZoomText en Magic hebben deze functie niet en voorzien ook niets wat in die richting gaat, wat vooral voor sneltoetsgebruikers een gemis zal zijn.

4.8. Sneltoetsen

Tussen de versie ZoomText 8.0 en 8.1 zijn er weer enkele sneltoetsen veranderd. Zo is de sneltoets om te schakelen tussen de vergrotingsvensters veranderd van CTRL+SHIFT+W naar CTRL+SHIFT+Z. Dit was bij de omschakeling van ZoomText 7.0 naar ZoomText 8.0 reeds een punt van kritiek, maar ook nu worden we geconfronteerd met dit probleem. Geen probleem voor nieuwe gebruikers, maar de doorwinterde ZoomText-gebruikers moeten zich aanpassen.
Voor het overige bieden de drie vergrotingspakketten ruime bedieningsmogelijkheden via (door de gebruiker aanpasbare) sneltoetsen.

4.9. Spraak

ZoomText voorziet geen Nederlandstalige spraak, maar wel: TruVoice (Engels, Frans, Duits, Italiaans en Spaans), Microsoft Speech Engine (Engels) en IBM ViaVoice Text-to-Speech (Hoogduits, Frans, Italiaans, Spaans). Supernova wordt wel standaard met Nederlandse spraak geleverd: Orpheus 2. Van deze nieuwe versie hadden we verwacht dat de spraakkwaliteit sterk verbeterd zou zijn ten opzichte van Orpheus 1, wat echter niet het geval is. Dus, voor wie echt kwalitatief hoogstaande Nederlandstalige spraak verwacht, blijft de aankoop van een extra spraaksyntheseprogramma noodzakelijk. Bij Dolphin wist men ons te vertellen dat er een kwalitatief meer hoogstaande Orpheus op komst is. Magic wordt standaard geleverd met het RealSpeak spraaksynthesepakket, voorzien van maar liefst zes(!) talen waaronder het Nederlands. Op dit vlak wint Magic het met vlag en wimpel van ZoomText en Supernova/Lunar Plus.

4.10. Varia

Nieuw bij Dolpin is dat hun producten nu ook op een USB-stick, de zogenaamde "Dolphin-Pen", verkrijgbaar zijn. Als je dus Lunar (Plus) of Supernova op zo'n pen koopt, kan je het vergrotingsprogramma makkelijk meenemen om het op om het even welke PC (werk, bibliotheek, cybercafé, bij vrienden,...) te gebruiken.

5. Werken met toepassingen

5.1. Werken met Windows

ZoomText heeft vanaf versie 8.1 de functie 'Bureaubladzoeker'. Dit maakt het mogelijk om alles wat zich op het bureaublad bevindt, te laten weergeven in een dialoogvenster, van waaruit je de verschillende programma’s kan openen.

5.2. Werken in een Word-document

Net zoals in Excel onder Supernova kan je ook hier een lijst oproepen waarin de hoofdingen (op basis van de opmaakprofielen) opgesomd staan. Zo kan je op een eenvoudige en vlugge manier een overzicht krijgen van de structuur van het document.

5.3. Werken in een Excel-document

Supernova en Magic voorzien een paar functies die je helpen om wat bijkomende informatie op te vragen. Zo kan je een lijst oproepen die vermeld met de verschillende linken en hoofdingen van je Excel-document. Supernova kan ook een lijst oproepen met de werkbladen die zich in je werkmap bevinden.

5.4. Werken met Powerpoint

Supernova biedt als enige extra's voor het werken met Powerpoint. Bij het maken van een presentatie geeft het programma heel wat extra gesproken informatie. In de presentatiemodus krijg je je noties desgewenst in een oortelefoontje uitgesproken zonder dat je toehoorders daar op de projectie iets van merken.

5.5. Lezen van PDF-documenten

In ZoomText kan je door, de AppReader te activeren, een PDF-document laten voorlezen door op de tekst te klikken. In Supernova kunnen PDF-documenten gelezen worden door gebruik van de virtuele focus. In Magic vonden we geen PDF-ondersteuning.

5.6. Internetgebruik

Supernova gebruikt de virtuele focus om de internetpagina te doorlopen. Men kan het tabgebruik volgen en springen van link naar link, van veld naar veld,… De focus wordt netjes omrand (naargelang de instellingen) zodat je niet steeds hoeft te zoeken waar die focus nu weer zit. Bovendien zijn ook de lijsten beschikbaar, die we eerder ook al bij Word en Excel beschreven. Tot slot kan je binnen Supernova instellen in welke mate er spraakfeedback moet zijn bij de diverse elementen op de webpagina.
ZoomText heeft deze functie niet, maar voorziet wel een Webzoeker. Hierin worden alle links in een dialoogvenster opgesomd. Deze kan je activeren met een sneltoets, dit in tegenstelling tot de link navigator van Supernova, die je moet activeren door eerst naar de menubalk te gaan.
Door te klikken in de internetpagina kan je met de ZoomText AppReader de gewenste informatie laten voorlezen. Deze reageert onmiddellijk en je moet dus niet eerst de hele pagina doorlopen.
Magic voorziet hier een functie die je niet terugvindt in Supernova of ZoomText. In Internet Explorer kan je namelijk via een sneltoets het hele scherm laten herschikken. Wat overblijft is enkel tekst. Ook een lijst met links kan opgeroepen worden.

5.7. Varia

Zowel ZoomText, Magic als Supernova kunnen automatisch opgestart worden na het inloggen. Is dit niet gewenst, dan kunnen Magic en Supernova manueel via een sneltoets geactiveerd worden. Om ZoomText manueel op te starten zal je de snelkoppeling op het bureaublad of het Startmenu van Windows moeten gebruiken. Erg handig bij Supernova is dat die reeds vergroting biedt in het eventuele login-scherm dat verschijnt als een PC voor meerdere gebruikers geconfigureerd is.
Bij de drie producten kunnen verschillende instellingenbestanden of gebruikers aangemaakt worden.

6. Beoordeling

Magic 9.02

• Pro:
  • Deelvergrotingen tussen één en twee maal
  • Internet Explorer scherm
  • Standaard RealSpeak met Nederlandse spraak meegeleverd
• Contra:
  • Geen lichtkrant of DocReader-achtige leesfuncties
  • Minder uitgewerkte functionaliteit
  • Geen focusmarkering
  • Smooth Fonts minder mooi
  • Ouderwets aandoend knoppenvenster

ZoomText 8.1

• Pro:
  • Deelvergrotingen tussen één en twee maal
  • AppReader (Internet/PDF)
  • Veel leesfunctionaliteit, telkens met spraakondersteuning
  • Mooiste knoppenvenster
  • Zoomen via scrollwieltje van de muis
• Contra:
  • Geen "echte" lichtkrant
  • Twee sneltoetsen gewijzigd
  • Knoppenvenster niet navigeerbaar via toetsenbord
  • Geen focusmarkering

Supernova 6.5

• Pro:
  • Deelvergrotingen tussen één en vier maal
  • Lichtkrant als visuele leesfunctie
  • Markering van focus en tekstregel
  • Vergroting en spraak tijdens inloggen in Windows
  • Lijstweergave in diverse toepassingen
  • Dolphin Pen
• Contra:
  • Alternatieve muispijlen "verstopt"
  • Geen spraak bij lichtkrant

7. Een blik in de toekomst

Supernova kreeg pas een grote update, met als kers op de taart: de beschikbaarheid van het product op de Dolphin pen. Naar de volgende stap van dit product hebben we nog het raden.
ZoomText heeft inmiddels vrijgegeven welk lekkers ons met versie 9 zal worden voorgeschoteld. Een overzicht van wat we kunnen verwachten: sterk verbeterde gladde letterranden (nieuwe xFont technologie), meer mogelijkheden om applicatiegebonden instellingen te bewaren, grotere maximale vergrotingsfactor, betere spraaksynthese,... De nieuwe ZoomText wordt in de loop van de zomer van 2005 op de markt verwacht.
Welk lekkers de volgende Magic-versie in petto heeft weten we nog niet.
Faites vos jeux... aan elk van u om uit te maken of het de moeite loont om nog even te wachten.

8. Besluit

Als ons uit deze test één ding duidelijk is geworden, dan is het wel dat Supernova een zeer duidelijke inhaalbeweging op ZoomText heeft gemaakt, waardoor het zich voortaan gerust kan meten met zijn naaste concurrent. De grote lijnen zijn zeker gelijklopend, maar met toch een paar erg duidelijke accentverschillen. Het is aan de gebruiker om voor zichzelf uit te maken welke verschillen het zwaarst doorwegen en aan welke min- en pluspunten hij het meest belang hecht. Als nieuwkomer op de Vlaamse hulpmiddelenmarkt biedt Magic qua basisvergrotingsfuncties gelijklopende mogelijkheden met ZoomText en Supernova, maar is toch niet zo uitgebreid als het op geavanceerde functies aankomt. Vooral het gebrek aan leesfuncties vinden we jammer. Het is een eerder basic programma, dat echter een aantrekkelijk prijsalternatief biedt: wie wat krap bij kas zit, kan aan Magic een goede zaak doen wetende dat je heel wat geld uitspaart door geen extra spraaksynthesizer te hoeven kopen.