Vergelijkende
test:
aangepaste gsm-toestellen
Uitgevoerd door:
Jeroen Baldewijns, Katrien Roos,
Bart Simons, Kristel De Smet
Datum: mei 2006
Inhoud van dit document:
1. Inleiding
2. Aangepaste gsm-toestellen
3. Schermuitleesprogramma's voor gsm's
4. Vergrotingsprogramma's voor gsm's
5. Sprekende gsm gebruikersomgeving
6. Blik op de toekomst
7. Gsm's op de refertelijst
8. Conclusie
Bijlage: Tips bij de keuze van een Symbian gsm
Bijlage: Vergroting en spraak combineren?
1. Inleiding
Het gebruik van een gsm-toestel is niet meer weg te denken uit
onze samenleving. De gsm is zowat hét icoon voor permanente
bereikbaarheid geworden, met alle daaraan verbonden (on)gemakken.
Maar bij standaard-gsm’s is de functionaliteit meestal slechts
voor een heel klein gedeelte bruikbaar voor blinden of slechtziende
mensen.
De diverse oplossingen die hulpmiddelenfabrikanten aanbieden voor
dit probleem, hebben we kritisch laten doorlichten door twee hulpmiddelenexperts
en twee ervaringsdeskundigen. Hier volgt het relaas van een erg
boeiende vergelijkende test.
Terug naar inhoud
2. Aangepaste gsm-toestellen
In deze paragraaf behandelen we de gsm-toestellen die speciaal
voor de doelgroep werden ontwikkeld, waarbij de specifieke noden
van mensen met specifieke behoeften voorop stonden. Zo werd er ondermee
rekening mee gehouden dat de doelgroep geen scherm kan aflezen,
veel nood heeft aan een toetsenbord dat makkelijk op de tast te
bedienen is en in vele gevallen een zo eenvoudig mogelijke bediening
wenst.
Terug naar inhoud
2.1. Owasys 112C
- Concept:
De Owasys 112C is vooral bedoeld voor senioren en/of mensen met
een visuele beperking, die in de eerste plaats een zo eenvoudig
mogelijke bediening wensen en bovendien geen nood hebben aan een
sms-functie of een uitgebreid adresboek. Het toestel heeft geen
beeldscherm (daar is vanwege de beperkte functionaliteit geen
nood aan) en biedt een toetsenbord dat vlot tactiel bruikbaar
is. Je kan dit toestel qua functionaliteit het best vergelijken
met een basismodel draadloze huistelefoon (een sms-functie is
dus niet van de partij) maar met dit verschil dat hij bruikbaar
is als gsm-toestel.
We moeten eerlijkheidshalve melden dat het toestel exclusief op
de seniorenmarkt gericht is. Wij waren benieuwd in hoeverre de
voorzieningen voor oudere gsm-gebruikers ook nuttig zijn voor
blinden en slechtzienden.
- Gebruiksvriendelijkheid:
Wanneer je de Owasys 112C vastpakt, merk je onmiddellijk dat dit
geen gewone gsm is. Je voelt al snel dat de ruimte, die normaal
ingenomen wordt door het beeldscherm, grotendeels benut werd door
het toetsenbord. Dat klaviertje is meteen één van
de sterkste punten van de Owasys. De toetsen staan ver uit elkaar,
zijn zeer duidelijk voelbaar, zijn goed oriënteerbaar (de
grote menutoets en de grotere toets met duidelijk tactiel punt
voor het cijfer ‘5’ helpen bij het oriënteren),
zijn qua vormgeving dik in orde (toetsen met belangrijke functies
hebben een afwijkende vorm, zoals de menutoets, het rode en het
groene telefoontje), staan logisch opgesteld waar je ze haast
spontaan zou verwachten en hebben duidelijke en contrastrijke
bijschriften.
Nadat het toestel wordt aangezet, communiceert het met zijn gebruiker
via geluidstonen. Sommige fragmenten in de handleiding (zoals
“…zal de telefoon u dit melden met drie tonen en u
vragen de pincode opnieuw in te voeren”) doen vermoeden
dat het toestel u ook via gesproken commando’s zal aanmanen
tot actie, maar dat is dus niet het geval. De communicatie tussen
de telefoon en de gebruiker gebeurt dus enkel via geluidstonen
en trilsignalen.
De handleiding vinden we wat slordig wordt enkel in zwartdruk
meegeleverd, terwijl we van hulpmiddelenleveranciers toch wel
aangepaste drukvormen verwachten. Bovendien is de handleiding
wat slordig vertaald, we vinden er nog oorspronkelijke Spaanse
tekstfragmenten in terug. De leverancier deelt mee dat deze handleiding
op aanvraag ook digitaal of in grootdruk verkrijgbaar is.
- Toegankelijkheid:
Het toestel heeft geen scherm, waarmee een potentieel toegankelijkheidsknelpunt
wegvalt. Bovendien bevat de Owasys 112C geen menustructuur voor
de bediening, wat logisch is als men een eenvoudige bediening
voor senioren nastreeft. Hiermee wordt een tweede mogelijke belemmering
qua toegankelijkheid uit de weg gegaan. Maar hoe bedien je het
toestel dan? Belangrijk om weten is dat het toestel geen uitgebreid
adresboek, geen sms-functie en geen uitgebreide instellingen bevat.
Dit verklaart waarom het mogelijk is om deze gsm zonder scherm,
zonder menu én zonder spraakweergave aan te bieden.
Je bedient het toestel eigenlijk zoals een basistelefoontoestel,
dat eveneens geen scherm heeft. Om te bellen, vorm je gewoon het
telefoonnummer via de cijfertoetsen en druk je op het groene telefoontje;
om naar een nummer te bellen dat in één van de drie
directe geheugens zit, druk je gewoon lang op één
van de drie geheugentoetsen; om een inkomend gesprek aan te nemen,
druk je gewoon op de toets met het groene telefoontje; …
Zoals gezegd, wie met een gewoon telefoontoestel overweg kan,
zou ook geen problemen mogen ondervinden met het gebruik van deze
gsm.
- Functionaliteit:
De producent komt alvast één belofte perfect na:
de bediening is werkelijk zeer eenvoudig. Keerzijde van deze medaille
is dat je voldoening moet nemen met een zeer beperkte functionaliteit.
Je kan telefoneren, en daarbij drie geheugens en één
alarmgeheugen gebruiken, en daarmee is zowat alles gezegd.
Heb je aan drie geheugens niet voldoende, dan kan je ook de 99
op de simkaart opgeslagen telefoonnummers benutten, maar dat vergt
veel geheugenwerk van de blinde gebruiker van deze Owasys 112C.
Om zo’n telefoonnummer op te roepen moet je namelijk het
positienummer op de simkaart ingeven. Als je deze 99 posities
uit het hoofd moet leren, dan kan je al bijna net zo goed de 99
telefoonnummers uit het hoofd leren. Als je naast de 3 directe
geheugens echter slechts een beperkt aantal extra geheugens nodig
hebt, dan blijft het voor de meeste mensen wellicht wel goed werkbaar
om de posities op de simkaart uit het hoofd te leren.
Daarnaast worden een aantal instellingen aangeboden: pincode wijzigen,
beltoon en trilsignaal instellen, de drie directe geheugens en
het noodoproepnummer programmeren, een telefoonnummer op de simkaart
opslaan of ervan wissen, oproepen automatisch doorschakelen, tijd
en wektijd instellen, … Al deze instellingen bedien je door
codes in te voeren. Bijvoorbeeld:
- om een beltoon in te stellen, voer je in: *170*beltoonnummer*≈
- om geheugen 1 in te stellen, voer je in: *M1 telefoonnummer
M1≈
- om een telefoonnummer op de simkaart op te slaan, voer
je in: *190*positienummer op simkaart*op te slagen telefoonnummer*≈
- om het telefoonnummer te bellen dat als negentiende nummer
op de simkaart is opgeslagen, voer je in: 19≈
- ...
Om een aantal van deze instellingen zelfstandig uit te voeren
(wat perfect mogelijk is), heb je wel wat geheugentraining voor
de boeg: in het totaal tellen we 38 functies die zich op dergelijk
codeerwerk beroepen. Uiteraard zitten er daar een heel aantal
tussen die je wellicht slechts eenmalig zal gebruiken. De leverancier
stelt een digitaal en grootdrukoverzicht van deze codes ter beschikking.
Qua feedback naar de gebruiker toe, schiet het toestel naar ons
aanvoelen te kort. Na het instellen van een beltoon krijg je de
ingestelde beltoon niet te horen. Om te controleren welke toon
je hebt ingesteld, moet je met een ander toestel naar de Owasys
bellen. Dit lijkt ons onnodig omslachtig. Een gelijkaardige ervaring
hadden we bij de klok. Je kan zowel de tijd als een wektijd instellen,
maar geen van beide kan je nadien nog opvragen. Erg onhandig vinden
we dit. Ook naar de weergave van het batterijniveau, de signaalsterkte
of de gebruikte operator zochten we tevergeefs. Deze informatie
kan je niet opvragen.
- Conclusie:
Eerlijk is eerlijk: de fabrikant richt zich met de Owasys 112C
expliciet tot senioren en niet tot blinde en slechtziende mensen.
Toch zijn we ervan overtuigd dat er voor een toestel van dit kaliber
een markt is weggelegd bij deze doelgroep. Een derde model in
het Owasys-gamma dat de 112C als uitgangspunt neemt en hier een
aantal voor blinden en slechtzienden nuttige functies aan toevoegt,
zouden we erg toejuichen. We denken dan concreet aan toevoegingen
als gesproken boodschappen die het gebruik ondersteunen, tien
extra directe geheugens gekoppeld aan de 10 cijfertoetsen, spraakherkenning,
een bruikbaarder systeem voor de 99 simkaartgeheugens, extra feedback
van tijd, batterijstand, signaalsterkte, …
Wil dit zeggen dat deze Owasys 112C in afwachting niet zinvol
is? Neen, zeker niet. Het is een zeer eenvoudig bruikbaar toestel
voor wie voldoende heeft aan een beperkte functionaliteit en niet
moet kunnen sms’en.
Terug naar inhoud
2.2. Owasys 22C
- Concept:
De Owasys 22C is vooral bedoeld voor mensen met een visuele beperking,
die alle gangbare gsm-functies volwaardig willen kunnen bedienen
zonder hierbij hindernissen te ondervinden. Het toestel biedt
daarom geen beeldscherm (de communicatie met de gebruiker gebeurt
via spraakweergave), maar wel een toetsenbord dat vlot tactiel
bruikbaar is. Je kan dit toestel qua functionaliteit het best
vergelijken met een basis gsm-toestel in de prijsklasse van €
75 tot € 100.
- Gebruiksvriendelijkheid:
Wanneer je de Owasys 22C vastpakt, merk je onmiddellijk dat dit
geen gewone gsm is. Je voelt al snel dat de ruimte, die normaal
ingenomen wordt door het beeldscherm, grotendeels benut werd door
het toetsenbord. Dat klaviertje is meteen één van
de sterkste punten van de Owasys. De toetsen staan ver uit elkaar,
zijn zeer duidelijk voelbaar, zijn goed oriënteerbaar (de
grote menutoets en de grotere toets met duidelijk tactiel punt
voor het cijfer ‘5’ helpen bij het oriënteren),
zijn qua vormgeving dik in orde (toetsen met belangrijke functies
hebben een afwijkende vorm, zoals de menutoets, het rode en het
groene telefoontje), staan logisch opgesteld waar je ze haast
spontaan zou verwachten en hebben duidelijke en contrastrijke
bijschriften.
Nadat het toestel wordt aangezet, verloopt alle communicatie via
een vlot verstaanbare stem. Deze gesproken boodschappen van het
toestel kan je op drie manieren beluisteren: door het toestelletje
tegen je oor te houden, door ze handenvrij via de luidspreker
te laten weergeven (dan luistert de omgeving mee) of door ze via
een oortje te beluisteren.
Verder worden een aantal acties (zoals het ingeven van de pincode
of het uitzetten van het toestel) ook begeleid door trilsignalen.
De basisfuncties (een telefoonnummer vormen, een inkomend gesprek
beantwoorden, een gesprek beëindigen, ...) bedien je zoals
bij elk ander gsm-toestel. We merkten hierbij wel op dat het toestel
soms erg traag reageert op een toetsindruk. Deze trage reactie
had geregeld tot gevolg dat we bij het vormen van een telefoonnummer
een cijfer dubbel indrukten omdat we dachten dat de eerste toetsaanslag
niet was doorgekomen.
De dieper liggende functies (een sms-je schrijven, een contact
toevoegen, een instelling wijzigen, ...) benader je via een menustructuur
die tot drie niveaus diep gaat en waarvan alle opties worden uitgesproken.
De bediening van die menustructuur vonden we niet zo intuïtief??.
Om de menu’s te doorlopen heb je een menutoets (waarmee
je een menu naar boven of beneden kunt doorlopen), een OK-toets
(om een menuoptie te bevestigen) en een beëindigingtoets
(om terug te keren in de menuhiërarchie) ter beschikking.
De navigatie doorheen de menustructuur zou ons inziens veel makkelijker
verlopen via een set van vier pijltjestoetsen.
Tijdens de test kwam het diverse malen voor dat we tekst begonnen
in te voeren (bijvoorbeeld voor het ingeven van een sms-bericht
of de naam van een contactpersoon), maar dat nadien bleek dat
we eerst nog de bevestigingstoets hadden moeten indrukken, waardoor
we onze tekstinvoer mochten herbeginnen. En nu we het toch over
het ingeven van tekst hebben, nog twee bedenkingen. We vonden
het erg moeilijk om bij een typefout de cursor te positioneren.
Bij het wissen van een letter spreekt de Owasys de letter uit
die het gewiste teken voorafgaat. Wij zouden het zinvoller vinden
indien het toestel de wisactie zou melden (bijvoorbeeld: “letter
e gewist”).
Tot slot nog iets over de handleiding. Aangezien het toestel specifiek
voor blinde en slechtziende mensen ontwikkeld is, stoort het ons
dat we in de verpakking enkel een zwartdruk en een elektronische
handleiding (cd met ontoegankelijke PDF en HTML-bestanden en een
tekstbestand) aantroffen. De leverancier meldt ons echter dat
een braillehandleiding op aanvraag verkrijgbaar is. Dan rest nog
onze wens naar een grootdrukhandleiding. De vertaling is wat slordig
gedaan, want in de diverse handleidingen treffen we Spaanse (!)
tekstfragmenten aan. Ook de duidelijkheid van de handleiding kan
beter: sommige zaken zijn slecht of gewoonweg niet uitgelegd en
terminologie wordt niet steeds consequent gebruikt (eenzelfde
toets wordt soms verschillend benoemd).
- Toegankelijkheid:
De Owasys is intern zeker geen standaard-gsm die aangepast is
met behulp van extra software. Het is een gsm met software die
rechtstreeks spraak genereert. Op zich kan een dergelijk toestel
even toegankelijk zijn dan een standaard-gsm met een schermuitleesprogramma
(zie verder), maar in het geval van de Owasys is dit duidelijk
niet het geval. De communicatie tussen de Owasys en zijn gebruiker
verschilt op drie vlakken van de manier waarop een ziende zijn
gsm gebruikt.
- Om te beginnen is er de spraakweergave die het schermpje
vervangt. De spraakkwaliteit is best in orde; het gaat hier
immers over de Pocket Babel spraaksynthesizer die in het toestel
ingebouwd is. De weergave is echter beperkt tot het uitspreken
van de actuele functie en het opvragen van extra info via
de informatietoets. Typische screenreader-functies (zoals
“lees huidig woord”, “spel huidig woord”,
“lees verder vanaf cursorpositie”, ...) vinden
we niet terug en dat is jammer.
Sommige vrij essentiële informatie krijg je helemaal
niet via de spraak, zoals een bevestiging van het dichtleggen
van de lijn na een gesprek.
- Verder is er de toetsenbordecho, die weergeeft wat je intypt,
maar ook deze moet het onderspit delven voor wat we bij een
screen reader gewend zijn. Er wordt bijvoorbeeld niet gemeld
dat er een spatie wordt getypt en je kan als gebruiker niet
bepalen of de toetsenbordecho per woord of per teken moet
werken.
- Tot slot zijn we van een hulpmiddel gewend dat de bediening
via sneltoetsen mogelijk moet zijn. We hebben echter zelf
moeten uitzoeken hoe we sneltoetsen moeten gebruiken want
dit staat niet in de handleiding uitgelegd. Daarenboven zijn
de sneltoetsen betekenisloze reeksen cijfers, die niet echt
intuïtief?? kunnen worden genoemd. Het werken met de
sneltoetsen werd niet echt handig bevonden omdat de spraakweergave
na het ingeven van een sneltoets direct een niveau dieper
zit in de menustructuur, wat erg verwarrend is.
Om dit toegankelijkheidshoofdstuk af te ronden, waren we ook ontgoocheld
over de toegankelijkheidsinstellingen: het enige dat je als gebruiker
kan wijzigen, is de spreeksnelheid en de toonhoogte van de spraakweergave.
Parameters als de toetsenbordecho, de uitspraak van numerieke gegevens,
de uitspraak van leestekens en hoofdletters, ... zijn niet wijzigbaar.
- Functionaliteit:
Zoals reeds gezegd, biedt deze Owasys in grote lijnen een vergelijkbare
functionaliteit met een standaard basis-gsm, maar dan in een toegankelijk
gemaakte vorm. De hoofdopties in het menu zijn voor elke gsm-gebruiker
erg herkenbaar: ‘Contacten’, ‘Berichten’,
‘Instellingen’, ‘Gesprek Info’, ‘Oproepinstellingen’
en ‘Extra’s’.
Telefoneren zonder gebruik van het adresboek werkt goed, maar
hier hadden we last van de relatief trage reactie van het toestel
op het indrukken van toetsen. Verder vinden we het jammer dat
het niet mogelijk is om, zoals dit bij zowat elke standaard-gsm
kan, een nummer direct te vormen door één van de
10 cijfertoetsen lang ingedrukt te houden. Ook spraakherkenning
ontbreekt op het appel. Deze twee extra’s zouden nochtans
niet misstaan op een gsm die speciaal voor de doelgroep ontwikkeld
werd.
Bij het ontvangen van een oproep belooft de handleiding dat we
door een druk op de informatietoets informatie over de beller
kunnen opvragen vooraleer te beslissen op te nemen. Jammer genoeg
hoorden we op deze manier enkel het telefoonnummer van de beller,
waar we niet veel aan hebben. We hadden gehoopt de naam van de
beller te horen, maar dat lukte niet. Nadien vernamen we van de
leverancier dat dit enkel lukt als je in het adresboek de telefoonnummers
laat voorafgaan door de landcode (0031...). ‘t Is maar dat
je ’t moet weten, jammer dat ook dit weer niet in de handleiding
staat.
Er is een toets voorhanden die dient om direct naar het adresboek
te gaan, dat is handig. In het adresboek is ruimte voor 250 contacten.
Van elk contact kan je een naam, adres, mailadres en drie telefoonnummers
bewaren. Het gebruik van het adresboek verloopt redelijk vlot,
al ondervonden we een paar problemen. Zoals reeds eerder gezegd,
is het editeren van tekst niet zo makkelijk, vooral het verbeteren
van spellingsfouten verloopt moeizaam omdat het moeilijk is om
de cursor te positioneren. Wat ons onbegrijpelijk overkomt, is
dat er geen functie voorzien is om de contactgegevens achteraf
terug te consulteren! Dit konden we haast niet geloven, maar het
blijkt zo te zijn. De enige manier om contactgegevens op te vragen
verloopt via de ‘Wijzig’-functie. Dit vinden we gevaarlijk
want het werkt ongewilde wijzigingen in de hand. Dit moet absoluut
herbekeken worden, want het ondermijnt de functionaliteit van
het adresboek.
De sms-functie werkte op ons toestel niet steeds. Het is ons een
paar keer gelukt een sms-je te versturen maar het wou voor een
paar andere berichtjes dan hardnekkig weer niet lukken. We hebben
niet kunnen achterhalen hoe dit komt, maar het sterkt ons vertrouwen
in het toestel niet echt. De manier om, na het intypen van een
berichtje, een telefoonnummer uit het adresboek op te halen, vonden
we ook niet echt makkelijk. Wat we erg missen is de mogelijkheid
om eerst naar het adresboek te gaan en van daaruit een sms-bericht
te versturen. Tot slot geldt ook hier onze bemerking over het
editeren van tekst (zie adresboek).
De optie ‘Extra’s’ biedt slechts één
enkele optie: ‘Telefoon uitschakelen’. In vergelijking
met een gangbaar basis-gsm-toestel vind je hier dus geen extra
handigheidjes als een rekenmachine, uurwerk, wekker, spelletjes,...
- Besluit:
We kunnen niet simpelweg concluderen dat de Owasys 22C per definitie
veel makkelijker bedienbaar is dan een aangepaste Symbian gsm
(zie verder). Je moet als gebruiker het concept van een drie niveaus
diepe menustructuur kunnen vatten. Voor mensen die niet gewoon
zijn om met hoogtechnologische hulpmiddelen om te gaan, zal dit
niet steeds evident zijn en moet er rekening gehouden worden met
een mogelijks lastige aanleercurve.
Eén van de ervaringsdeskundigen reageerde na de test: “Eigenlijk
zou het toestel wel een schermpje mogen hebben zodat een ziende
me kan helpen als ik niet meer weet waar ik ben”. Dit staat
haaks op het concept van de Owasys, maar toont vooral dat het
toestel nog niet helemaal op punt staat. Hier willen we eerlijkheidshalve
bij aanstippen dat de Owasys een veel recenter hulpmiddel is dan
de Symbian aanpassingen die in deze test aan bod komen. Het mag
dus niet verwonderen dat deze laatste producten veel verder doorontwikkeld
zijn. Daarom vinden we dat je als koper van dit toestel na de
aankoop recht moet hebben op een aantal gratis updates van de
interne software.
Hoewel het uitdrukkelijk niet het opzet van de fabrikant is, zouden
we in volgende versies graag heel wat meer typische screen reader
functionaliteit terugvinden. Dergelijke functionaliteit hoeft
het toestel zeker niet complexer te maken in het gebruik, maar
zorgt er wel voor dat een veel bredere doelgroep wordt aangesproken.
Tot slot missen we twee functies die (gezien de doelgroep waarop
de Owasys 22C zich richt) geen overbodige luxe zouden zijn: spraakherkenning
en tien directe geheugens die gekoppeld zijn aan de tien cijfertoetsen.
Na deze kritische noten willen we zeker ook de positieve eigenschappen
van het toestel benadrukken: het toetsenbord is ongezien gebruiksvriendelijk,
de hardware geeft een zeer degelijke indruk en de spraak is zeer
goed verstaanbaar.
Rekening houdend met dit alles, luidt ons advies: de Owasys 22C
is enkel geschikt voor mensen die met een menustructuur kunnen
(leren) werken én vrede nemen met de tekortkomingen die
het toestel nog vertoont (of er vertrouwen in hebben dat toekomstige
software upgrades deze lacunes volledig zullen wegwerken). Dergelijke
upgrades kunnen door de leverancier worden geïnstalleerd,
maar we kregen geen duidelijkheid of deze gratis zijn en met welke
frequentie ze zullen verschijnen.
Terug naar inhoud
3. Schermuitleesprogramma's voor gsm's
Je kan deze producten het best vergelijken met schermuitleesprogramma’s
voor computers, maar dan met één essentieel verschil.
Schermuitleesprogramma’s zoals Jaws, Hal of Virgo zijn bedoeld
om binnen Windows (besturingssysteem voor pc’s) te werken,
terwijl de hieronder besproken producten bedoeld zijn om binnen
Symbian (besturingssysteem voor gsm’s) spraakweergave te bieden.
Terug naar inhoud
3.1. Mobile Speak
Na het aanzetten van de gsm krijg je een gesproken verzoek om de
pincode in te voeren, waarna het toestel zich verder opstart. Uiteindelijk
maakt de gesproken informatie (met ondermeer een melding van uw
gsm-operator) duidelijk dat je op het basisscherm bent beland en
dat het toestel klaar is voor gebruik. Vanaf dan is de volledige
Symbian gebruikersomgeving (inclusief de toepassingen die standaard
bij Symbian zitten: berichten, oproepen, adresboek, …) bruikbaar
via spraakweergave. Deze spraakweergave wordt geproduceerd door
Pocket Babel, die we als een aangename en goed verstaanbare stem
beoordelen.
We vatten de schermuitleesfuncties kort samen:
- Alle relevante informatie, die tijdens de bediening van het
toestel op het scherm verschijnt, wordt uitgesproken.
- Daarnaast kan je tijdens het gebruik van gsm, via specifieke
screen reader functies, heel wat extra informatie opvragen: lees
actief venster, lees laatst gesproken item, lees functies van
de Symbian functietoetsen, spel het huidige woord, lees datum
en tijd, …
- Bij het intypen van tekst zorgt de toetsenbordecho ervoor dat
je auditief kan volgen wat je intypt.
- Voor alle belangrijke functies van de schermuitlezer, voor
de instellingen van Mobile Speak én voor het snel opstarten
van bepaalde Symbian onderdelen heb je sneltoetsen ter beschikking.
Mobile Speak maakt het werken met alle belangrijke Symbian toepassingen
(adresboek gebruiken, sms-jes typen en lezen, oproepinfo consulteren,
…) vlot mogelijk.
Bij het ontvangen van een oproep kan je de gegevens van de beller
laten uitspreken alvorens te beslissen of je de oproep aanneemt.
Ook het editeren van tekst om bijvoorbeeld een adresboekitem in
te geven of een sms-je te typen werkt vlot. Dankzij de vier pijltjestoetsen
kan de cursor vlot naar de juiste plek gestuurd worden (bijvoorbeeld
om een foutje te verbeteren). De toetsenbordecho (die je per letter,
per woord of per letter én woord kan instellen) komt hierbij
goed van pas. Bij het wissen van een teken wordt dit duidelijk door
Mobile Speak gemeld.
Via de instellingen kan je Mobile Speak verder helemaal naar je
hand zetten. Je kan ondermeer het volume, de toonhoogte en de spreeksnelheid
wijzigen, je kan bepalen in hoeverre de leestekens moeten worden
uitgesproken, je kan de mate van detail instellen waarmee informatie
moet worden weergegeven (‘breedsprakigheid’), …
Wat we hier het meest missen, is de mogelijkheid om te bepalen of
cijfermatige informatie cijfer per cijfer of als getal moeten worden
uitgesproken.
Mobile Speak wordt standaard geleverd met vijf extra Symbian programmaatjes
(geluidsrecorder, MP3-speler, spelletje, rekenmachine en programma
voor spraakbeheer). Deze werden echter niet meegenomen in deze test.
Optelec bracht voor Mobile Speak recent een brailletoetsenbord op
de markt, waarmee je als braillist een alternatief hebt voor de
invoer van tekst. Daarnaast werkt deze hulpmiddelenproducent ook
aan een brailleleesregeltje met 12 braillecellen, dat door Mobile
Speak kan worden aangestuurd.
Voor de volledigheid geven we ook nog mee dat Mobile Speak diverse
gps-toepassingen toegankelijk kan maken.
Terug naar inhoud
3.2. Talks Premium
Na het aanzetten van de gsm krijg je een gesproken verzoek om de
pincode in te voeren, waarna het toestel zich verder opstart. Uiteindelijk
maakt de gesproken informatie (met ondermeer een melding van uw
gsm-operator) duidelijk dat je op het basisscherm bent beland en
dat het toestel klaar is voor gebruik. Vanaf dan is de volledige
Symbian gebruikersomgeving (inclusief de toepassingen die standaard
bij Symbian zitten: berichten, oproepen, adresboek, …) bruikbaar
via spraakweergave. Deze spraakweergave wordt geproduceerd door
Pocket Babel, die we als een aangename en goed verstaanbare stem
beoordelen. Het verbaast ons enigszins dat we de light-versie van
de spraaksynthesizer RealSpeak niet aantreffen want die is van dezelfde
fabrikant dan Talks (in Nederland wordt overigens wél RealSpeak
meegeleverd). Maar we vinden dit verder zeker geen probleem.
We vatten de schermuitleesfuncties kort samen:
- Alle relevante informatie, die tijdens de bediening van het
toestel op het scherm verschijnt, wordt uitgesproken.
- Daarnaast kan je tijdens het gebruik van gsm, via specifieke
screen reader functies, heel wat extra informatie opvragen: lees
actief venster, lees laatst gesproken item, lees functies van
de Symbian functietoetsen, lees het geselecteerde object, spel
het huidige woord, lees datum en tijd, lees batterijstatus/signaalstekte/operator,
…
- Bij het intypen van tekst zorgt de toetsenbordecho ervoor dat
je auditief kan volgen wat je intypt. Bij het ingeven van de pincode
kan je kiezen of je de ingetypte cijfers wil laten voorlezen als
sterretjes of als cijfers.
- Voor alle belangrijke functies van de schermuitlezer en voor
de instellingen van Talks heb je sneltoetsen ter beschikking.
- Er is zelfs een heuse grafische mode, die tracht om ongelabelde
grafische elementen te benoemen.
Het valt op dat de schermuitleesfuncties van Talks toch wel wat
uitgebreider zijn dan die van Mobile Speak. Maar of elke gsm-gebruiker
die daadwerkelijk zal gebruiken, durven we te betwijfelen.
Talks maakt het werken met alle belangrijke Symbian toepassingen
(adresboek gebruiken, sms-jes typen en lezen, oproepinfo consulteren,
…) vlot mogelijk.
Bij het ontvangen van een oproep kan je de gegevens van de beller
laten uitspreken alvorens te beslissen of je de oproep aanneemt.
Ook het editeren van tekst om bijvoorbeeld een adresboekitem in
te geven of een sms-je te typen werkt vlot. Dankzij de vier pijltjestoetsen
kan de cursor vlot naar de juiste plek gestuurd worden (bijvoorbeeld
om een foutje te verbeteren). De toetsenbordecho (die je per letter,
per woord of per letter én woord kan instellen) en de functie
om de letter op de plaats van de cursor te laten voorlezen, komen
hierbij goed van pas.
Via de instellingen kan je Talks verder helemaal naar je hand zetten.
Je kan ondermeer het volume, de toonhoogte en de spreeksnelheid
wijzigen, je kan bepalen in hoeverre de hoofdletters en leestekens
moeten worden aangegeven, je kan bepalen of cijfermatige informatie
cijfer per cijfer of als getal moeten worden uitgesproken, je kan
bepalen of de cursor zich letter per letter of woord per woord moet
verplaatsen, … Het valt op dat de instellingsmogelijkheden
van Talks toch wel een heel stuk uitgebreider zijn dan die van Mobile
Speak. Dit zal echter lang niet voor elke gsm-gebruiker noodzakelijk
zijn.
De helpfunctie die je wegwijs maakt in de betekenis van de verschillende
toetsen, is tot slot erg handig.
Talks Premium wordt standaard geleverd met vijf extra Symbian programmaatjes
(geluidsrecorder, multimediaspeler, Minigps, een wereldklok en een
programma om de profielen te beheren). Deze werden echter niet meegenomen
in deze test.
Talks Premium biedt ook braille-ondersteuning. Door een braillenotitietoestel
van Handy Tech (de compatibele producten zijn: Braillino, BrailleWave,
BrailleStar 40) draadloos te koppelen via Bluetooth, kan je enerzijds
het schermbeeld van de gsm op de braillecellen uitlezen en anderzijds
het brailletoetsenbord gebruiken als alternatief invoerorgaan in
plaats van de gsm-toetsjes. Deze braillefunctionaliteit hebben we
echter niet uitgetest.
Voor de volledigheid geven we ook nog mee dat Talks geoptimaliseerd
is om de Wayfinder.
Terug naar inhoud
3.3. Besluit
Qua basisfunctionaliteit zijn Mobile Speak en Talks mekaar zeker
waard. De gemiddelde gebruiker vindt dus beslist zijn gading in
beide producten. Voor gevorderde gebruikers heeft Talks een streepje
voor omdat het meer instellingsmogelijkheden biedt en ook qua schermuitleesfuncties
net een stapje verder gaat. Bovendien is Talks het enige pakket
dat brailleapparatuur ondersteunt. Mobile Speak van zijn kant, biedt
dan weer toekomstperspectieven naar SmartPhones en Pocket pc-telefoons.
Terug naar inhoud
4. Vergrotingsprogramma’s voor gsm’s
Je kan deze producten het best vergelijken met vergrotingsprogramma’s
voor computers, maar dan met één essentieel verschil.
Vergrotingsprogramma’s zoals ZoomText, Lunar of Magic zijn
bedoeld om binnen Windows (besturingssysteem voor pc’s) te
werken, terwijl de hieronder besproken producten bedoeld zijn om
binnen Symbian (besturingssysteem voor gsm’s) vergroting te
bieden.
Terug naar inhoud
4.1. Mobile Magnifier
Als we Mobile Magnifier aanzetten, krijgen we direct een vergroting
te zien waarbij de vergrotingsfactor instelbaar is van 2 tot 6 maal.
Het vergrote beeld wordt op de helft van het scherm getoond, de
andere schermhelft behoudt onvergroot beeld. Vervelend is dat de
vergrote schermhelft nu eens de bovenkant en dan weer de onderkant
van het scherm in beslag neemt, waardoor respectievelijk de titelbalk
en de labels van de twee Symbian functietoetsen afgedekt worden.
Als gebruiker kan je op deze beeldwissels geen enkele invloed uitoefenen.
De wissel kan desgewenst gesignaleerd worden via een pieptoon, maar
dat verhoogt het werkcomfort niet en doet ook niets af aan het feit
dat we kostbare informatie aan de boven- of onderzijde van het scherm
verliezen.
Zodra we met de focus over het scherm gaan bewegen (door bijvoorbeeld
door een menu te scrollen), merken we dat het gefocuste item dikwijls
niet volledig op het scherm past. Er wordt dan van de gebruiker
verwacht dat hij manueel via de sneltoetsen het beeld horizontaal
heen en weer schuift. Dit vinden we eerder omslachtig vergeleken
met de autoscroll-functie van Zooms.
Als extraatje biedt Mobile Magnifier over de Autozoom-functie, die
ervoor zorgt dat de meest essentiële informatie (zoals een
ingetypt telefoonnummer of de naam van de operator) wat extra vergroting
toebedeeld krijgt.
Voor het vergrote deel van het scherm kun je kiezen uit de volgende
kleurinstellingen: normaal, zwart/wit, grijs lage resolutie, grijs
hoge resolutie, kleur lage resolutie of kleur hoge resolutie. Het
verschil tussen normaal of kleur hoge resolutie hebben we echter
niet kunnen ontdekken. De handleiding bracht geen soelaas.
Alle belangrijke functies van het vergrotingsprogramma en de belangrijke
info (zoals batterijstatus, signaalsterkte, …) zijn bereikbaar
via sneltoetsen. Elke sneltoets bestaat uit twee drukken op de edit-toets
(de toets met het potloodje op Nokia gsm’s) gevolgd door één
van de andere gsm-toetsen.
Via de sneltoetsen zijn een paar extra ‘screen reader functies’
beschikbaar, zoals: toon de elementen uit het statusgebied, toon
de belangrijkste gebieden op het scherm, toon de labels van de linker
en rechter Symbian functietoets.
Mobile Magnifier is in twee uitvoeringen verkrijgbaar: als een ‘plugin’
die bedoeld is om in combinatie met Mobile Speak te gebruiken (de
samenwerking tussen beide verloopt naadloos) of als een autonoom
programma dat los van Mobile Speak werkt.
Terug naar inhoud
4.2. Zooms
Als we Zooms aanzetten, krijgen we direct een vergroting te zien
waarbij de vergrotingsfactor instelbaar is van 1,5 tot 16 maal.
Standaard zien we vergroting over het hele scherm waardoor, afhankelijk
van de ingestelde vergrotingsfactor, een verlies aan schermoverzicht
optreedt. We kunnen echter schakelen naar een ‘split-screen’
modus waarbij we drie vergrote gebieden krijgen: een vergroting
van de titelbalk bovenaan het scherm, een vergroting van de labels
van de twee Symbian functietoetsen onderaan het scherm en daartussenin
een vergroting van het centrale gedeelte van het scherm. Dit vinden
we een bijzonder knappe oplossing om het verlies aan schermoverzicht
tot een minimum te beperken (essentiële zaken blijven immers
steeds in beeld).
Zodra we met de focus over het scherm gaan bewegen (door bijvoorbeeld
door een menu te scrollen), gaat het gefocuste element automatisch
van rechts naar links schuiven en dit tegen een leessnelheid die
we zelf kunnen instellen (desgewenst kan je ook manueel scrollen
via de sneltoetsen). Ook dit is een schitterend gevonden manier
om het horizontale verlies aan schermoverzicht te compenseren. Deze
‘autoscroll’-functie, gecombineerd met de split-screen
modus, maken van Zooms een erg hoogwaardig Symbian vergrotingsprogramma.
Als extraatje wordt de functie ‘auto-fit focus’ geboden.
Hiermee kan je bepalen hoeveel tekstlijnen er moeten worden weergegeven
op het schermpje (de vergroting wordt dan afgestemd op het aantal
gewenste tekstlijnen). Het lijkt ons echter zinvoller om de vergroting
in te stellen in plaats van het aantal gewenste tesktlijnen.
Uiteraard heb je ook een aantal kleurinstellingen ter beschikking:
je kan de kleuren inverteren en omschakelen naar weergave in grijswaarden
of zwart/wit.
Alle belangrijke functies van het vergrotingsprogramma en de belangrijke
info (zoals batterijstatus, signaalsterkte, …) zijn bereikbaar
via sneltoetsen. Elke sneltoets bestaat uit een druk op de Talks-toets
(de toets met het potloodje op Nokia gsm’s) gevolgd door één
van de andere gsm-toetsen.
Via de sneltoetsen zijn een paar extra ‘screen reader functies’
beschikbaar, zoals: toon de venstertitel, toon de tekstlijn waar
de cursor staat of toon het geselecteerde object.
Desgewenst werkt Zooms naadloos samen met het schermuitleesprogramma
Talks.
Terug naar inhoud
4.3. Besluit
Het is duidelijk dat Nuance beter nagedacht heeft over de uitwerking
van vergroting voor Symbian gsm’s dan Code Factory. Zooms
wint wat ons betreft deze tweestrijd met een comfortabele voorsprong.
Terug naar inhoud
5. Sprekende gsm gebruikersomgeving
Terwijl Talks en Mobile Speak echte schermuitleesprogramma’s
voor Symbian zijn (en dus functioneel vergelijkbaar met een schermuitleesprogramma
voor Windows), tapt Mobile Accessibility uit een heel ander vaatje.
In plaats van de gebruikersomgeving van Symbian toegankelijk te
maken door spraakweergave, vervangt Mobile Accessibility deze gebruikersomgeving
door een eigen variant. De reden van deze keuze is dat het grafische
karakter van Symbian specifiek vanuit een visueel concept voor zienden
werd gemaakt. De gebruikersomgeving die Mobile Accessibility daarentegen
biedt, is volledig tekstgebaseerd en is erg eenvoudig van opzet.
Terug naar inhoud
5.1. Mobile Accessibility
Na het aanzetten van de gsm krijg je, in tegenstelling tot de
echte schermuitleesprogramma’s, geen boodschap dat je de pincode
moet invoeren, omdat Mobile Accessibility op dat ogenblik niet actief
is. Dit moet je dus op het gevoel doen, maar na een tijdje went
dit wel. Nadat het toestel is opgestart, krijg je het basisscherm
en ook hier heb je nog geen spraakweergave ter beschikking (de informatie
op dit basisscherm zoals batterijlading, signaalsterkte en gsm-operator,
kan je later echter wel opvragen via sneltoetsen). Het is pas nadat
je op de menutoets drukt dat er leven in de brouwerij komt. We krijgen
vanaf dan feedback via dezelfde aangename Pocket Babel die we ook
in Mobile Speak en Talks hoorden. Een druk op de menutoets brengt
je immers niet in het Symbian hoofdmenu maar in het Mobile Accessibility
menu. Dit menu is veel compacter (het biedt zeven menuopties) en
overzichtelijker dan het Symbian menu en is via de pijltjestoetsen
of het joystickje van de gsm te bedienen. De twee Symbian functietoetsen
aan de onderrand van het scherm spelen niet mee. Inhoudelijk biedt
dit menu minder functionaliteit dan Symbian, maar alle opties die
we in een goede basis-gsm verwachten, zijn beschikbaar: oproepfuncties,
een uitgebreid adresboek, sms-functies, een agenda, een rekenmachine,
een klok en alarmfunctie, profielen, instellingen, …
Grotendeels werk je vanuit de eenvoudige Mobile Accessibility omgeving,
maar voor sommige functies kom je toch in de Symbian interface terecht
(zoals bij het invoeren van een contactpersoon, het schrijven van
een sms-berichtje, het kiezen van een profiel, het wijzigen van
sommige instellingen, …). Hiermee probeert Code Factory het
beste van twee werelden te combineren. Er kleeft één
nadeel aan deze aanpak: als we in Symbian schermen terechtkomen,
krijgen we soms wat te weinig gesproken feedback (de functies van
de twee Symbian functietoetsen wordt bijvoorbeeld nooit uitgesproken).
Echt rampzalig is dit niet, maar het vergt wat gewenning.
Zodra we aan het bedieningsconcept (dat overigens vrij logisch
in mekaar zit) gewend waren, konden we vlot alle functies bedienen
die we van een gsm verwachten: het adresboek invullen, telefoneren,
de beller van een inkomende oproep achterhalen, een sms-je typen
of lezen, de oproepinfo consulteren, een profiel kiezen, afspraken
in de agenda noteren, de rekenmachine gebruiken, … Het werkte
allemaal behoorlijk vlotjes.
Ook het editeren van tekst om bijvoorbeeld een adresboekitem in
te geven of een sms-je te typen, werkt vlot. Dankzij de vier pijltjestoetsen
kan de cursor vlot naar de juiste plek gestuurd worden (bijvoorbeeld
om een foutje te verbeteren). De toetsenbordecho komt hierbij goed
van pas. Het is wel jammer dat deze functie enkel letter per letter
weergeeft wat je typt en dat je er niet kan voor kiezen om ook per
woord feedback te geven (volgens de handleiding kan dit echter wel).
Qua instellingen wordt al het nodige geboden. We doen een greep
uit het aanbod: volume aanpassen, toonhoogte aanpassen, spraaksnelheid
regelen, schermcontrast bijregelen, profielen instellen, …
Daarnaast wordt er speciaal voor slechtzienden een mooie hoog contrastoptie
aangeboden.
De Symbian gebruikersomgeving wordt door dit product mooi afgeschermd,
maar wat als je toch naar Symbian wil gaan? Dan volstaat het om
de toets ’c’ gedurende 5 seconden ingedrukt te houden.
In tegenstelling tot Mobile Speak is het niet mogelijk dit hulpmiddel
met vergroting te combineren (maar volgens de handleiding wordt
daar wel aan gewerkt).
Nog in tegenstelling tot Mobile Speak biedt Mobile Accessibility
nauwelijks sneltoetsen aan. In dit concept kunnen we dat ook begrijpen.
Het product is immers bedoeld voor mensen die een makkelijkere bediening
wensen dan bij producten als Mobile Speak en Talks. En de ervaring
leert ons dat dit meestal geen sneltoetsgebruikers zijn.
Terug naar inhoud
5.2. Besluit
We vinden Mobile Accessibility een product dat zeker zijn plaats
verdient op de markt van gsm-aanpassingen. Vanwege het gebruiksgemak
beweegt dit product zich ons inziens vooral in het marktsegment
van de Owasys 22C.
Terug naar inhoud
6. Blik op de toekomst
Naast de in dit verslag opgenomen software is er nog heel wat nieuws
op komst.
Druppelsgewijs komen er schermuitleesprgrogramma’s voor Pocket
pc’s op de markt. Pocket pc’s zijn handpalmcomputertjes
die Windows Mobile als besturingssysteem hebben en die steeds vaker
gsm-functionaliteit aanbieden. Mobile Speak Pocket en Pocket Hal
zijn hier voorbeelden van. Deze hulpmiddelen zullen qua bedieningscomplexiteit
echter veeleer voor de gevorderde hulpmiddelengebruiker weggelegd
zijn.
Daarnaast werkt Code Factory ook aan Mobile Speak Pocket for Smartphones,
een schermuitleesprogramma dat Smartphones (die eveneens Windows
Mobile als besturingsprogramma bevatten) toegankelijk maakt.
In een volgende vergelijkende test krijgen we dus nog heel wat meer
werk voor de boeg.
Terug naar inhoud
7. Gsm’s op de refertelijst
Sinds kort prijkt er op de refertelijst van het Vlaams Agentschap
voor Personen met een Handicap (het vroegere Vlaams Fonds) de productgroep
‘Schermuitleesprogramma’s voor gsm’ ten bedrage
van € 245. Dit bedrag voldoet voor de aanschaf van een schermuitleesprogramma,
maar het is een open vraag of je hiermee ook een vergrotingsprogramma
of een Owasys mag aanschaffen? Het bedrag voldoet in elk geval niet
voor wie een schermuitleesprogramma in combinatie met een vergrotingsprogramma
wil aankopen.
De toevoeging ‘Schermuitleesprogramma’s voor gsm’
op de refertelijst is een goede eerste stap, maar we hopen dat we
in de toekomst ook de rubrieken ’Vergrotingsprogramma’s
voor gsm’ en ‘Aangepaste gsm’ mogen verwelkomen.
Tevens drukken we de hoop uit dat ook de meerkost van een Symbian
gsm ten opzichte van een standaard basisgsm in de toekomst als een
hulpmiddel mag erkend worden.
Terug naar inhoud
8. Conclusie
Het gsm-landschap is lang niet zo simpel dan we ons hadden voorgesteld.
Voor we aan deze test begonnen, dachten we dat het eenvoudig zou
zijn: voor de gebruikers die een eenvoudig bedienbaar toestel wensen
is er Owasys en voor de doorwinterde hulpmiddelengebruikers zijn
er softwarematige aanpassingen voor Symbian gsm’s. Inmiddels
hebben we die visie wat bijgesteld.
Voor mensen die enkel willen bellen (niet sms’en) én
daarbij een zo eenvoudig mogelijk gebruik wensen, is er de Owasys
112C. Voor wie een even eenvoudig gebruik zoekt, maar wel wil sms’en,
hebben we momenteel geen oplossing.
Wie wil sms’en, daarbij een eenvoudig gebruik nastreeft,
maar wél met een menustructuur kan (leren) werken, zijn er
twee mogelijkheden. Als je een minder gebruiksvriendelijk Nokia
toetsenbord voor lief wil nemen, gaat onze voorkeur uit naar Mobile
Accessibility. Als een gebruiksvriendelijk toetsenbord een absolute
must is én je kan leven met de lacunes in het toestel, kan
je de Owasys 22C overwegen.
Voor de ervaren hulpmiddelengebruiker zijn er tot slot de spraak-
en vergrotingsaanpassingen. In de categorie schermuitleesprogramma’s
kunnen we geen afgetekende winnaar aanduiden omdat Talks en Mobile
Speak mekaar waard zijn. Bij de vergrotingsprogramma’s hebben
we wel een duidelijke winnaar. Zooms haalt duidelijk de bovenhand
op Mobile Magnifier.
Om dit alles te reduceren tot één simpele conclusie:
het ideale gsm-toestel voor blinde en slechtziende gebruikers bestaat
(nog) niet. Je zal dus quasi altijd compromissen moeten sluiten
in het uitkiezen van een bruikbaar gsm-toestel. Wetende dat hulpmiddelenproducenten
dit ook wel beseffen, kijken we met ongeduld uit naar wat nog komen
gaat…
Terug naar inhoud
Bijlage: Tips bij de keuze van een Symbian gsm
In de drie volgende paragrafen worden aanpassingen besproken voor
Symbian gsm-toestellen, die voor de gewone consumentenmarkt werden
ontworpen. Helaas houden deze toestellen op een aantal punten niet
echt rekening met de noden van blinde en slechtziende gebruikers.
Op een paar kleine uitzonderingen na zijn alle voor de doelgroep
aangeprezen gsm’s van het merk Nokia. Er zijn diverse toestellen
verkrijgbaar die met spraak- en/of vergrotingssoftware kunnen worden
uitgerust. Bij het maken van een keuze binnen dit aanbod zijn drie
aspecten belangrijk.
- Het toetsenbord
De klaviertjes van diverse Symbian Nokia’s zijn zeker niet
ontworpen om tactiel te worden gebruikt. Vraag daarom aan de leverancier
om diverse toestellen te kunnen beoordelen op dit vlak. Let hierbij
vooral op de tactiele onderscheidbaarheid van de toetsen, de plaatsing
van de toetsen en het voelbaar oriëntatiepuntje op de vijf.
- Het beeldscherm
Bij onze test waren diverse Nokia’s betrokken en we merkten
vrij grote verschillen in de geboden helderheid en contrastwaarden
van de LCD-schermpjes. Bovendien had het ene toestel enkel een
contrastregeling en het andere enkel een helderheidsregeling om
het beeld wat bij te regelen. Als slechtziende let je hier best
op bij de keuze.
Nog een laatste aandachtspunt in dit verband: wie omwille van
zijn slechtziendheid de helderheid van het scherm op de hoogste
stand zet, moet weten dat dit de autonomie van de batterij negatief
beïnvloedt. Slechtziende gsm-gebruikers houden er dus best
rekening mee dat de autonomie wat minder kan zijn dan de fabrikant
belooft. Voor blinde gsm-gebruikers, die het scherm toch niet
gebruiken, loont het dan weer de moeite om de helderheid op het
minimum in te stellen, wat de autonomie een flink stuk kan verhogen!
- Compatibiliteit
We kunnen het niet genoeg zeggen: koop een Symbian gsm altijd
samen met de aanpassingssoftware bij de hulpmiddelenleverancier!
Het is immers erg frustrerend als je tot de vaststelling komt
dat je in de gewone handel aangekochte Symbian gsm niet compatibel
blijkt met de gewenste aanpassing. Dat je een paar euro’s
hebt uitgespaard op de aankoop van een gsm (wat echter dikwijls
ook niet het geval is), is op dat moment een magere troost.
Terug naar inhoud
Bijlage: Vergroting en spraak combineren?
Net zoals bij het gebruik van een pc met Windows, werpt zich voor
slechtzienden al snel de volgende vraag op. Gebruik ik enkel vergroting,
enkel spraakweergave of een combinatie van beide.
Hierbij zullen ongetwijfeld een aantal criteria een rol spelen:
de benodigde vergrotingsfactor, de wens om de restvisus zo goed
mogelijk te benutten, het belang dat men aan spellingscontrole hecht,
…
Voor de twijfelaars hebben we echter een gouden raad. Zowel Code
Factory als Nuance bieden demoversies van hun producten aan. Probeer
op basis daarvan uit of de combinatie van spraak en vergroting zinvol
is, alvorens tot een aankoop over te gaan.
Terug naar inhoud |
