Testverslag Scholar

Uitgevoerd door: Jeroen Baldewijns
Blindenzorg Licht en Liefde vzw
Datum: september 2005

1.Algemeen

• Producent, leverancier, prijs
  Producent: Telex
  Leveranciers: Erocos, Integra, Tieman
  Prijs: ¤ 295 - 329
• Concept
  De Scholar is een vrij compact (maar ietwat dik uitgevallen) en draagbaar diskmanmodel dat niet over een eigen luidspreker beschikt. Je moet dus een oortelefoontje of een setje computerluidsprekers gebruiken om CD’s te beluisteren. Het invoeren van een Daisy-CD doe via de openklappende bovenzijde van het toestel.
• Aansluitingen
  Het toestel is aan de rechter zijkant voorzien een oortelefoonaansluiting en aan de achterzijde vinden we de aansluiting voor de voedingsadapter en een aansluiting die de leverancier kan gebruiken om een nieuwe versie van de software in het toestel te installeren.
• Voeding
  De Scholar wordt gevoed door vier AA batterijtjes (niet meegeleverd) of via een netspanningadapter. Het toestel is niet voorzien op het gebruik van oplaadbare batterijtjes, want de netadapter is niet bruikbaar als batterijlader. Als je toch oplaadbare batterijtjes wenst te gebruiken moet je die, samen met een batterijlader, zelf aankopen. Het bijladen van de batterijtjes is in dit geval wel erg omslachtig. De batterijtjes moeten telkens uit het toestel gehaald worden (waarvoor je het CD-deksel moet openen, de eventueel aanwezige CD moet verwijderen om vervolgens het batterijklepje te kunnen openen) om ze vervolgens in een batterijlader op te laden. Op dit vlak laat het toestel dus duidelijk een steek vallen. Voor de meeste gebruikers van een diskmanachtig toestel zal het evident zijn om met oplaadbare batterijen te werken. De plaats van het batterijdekseltje lijkt ons niet erg doordacht: is het niet beter te vermijden dat blinden personen moeten gaan voelen in de buurt van het zo kwetsbare lensje? Bij het lezen van Daisy-boeken bieden wegwerpbatterijen een autonomie van zo’n 16 uren (bij gebruik van oplaadbare batterijen zal deze autonomie wat minder zijn, maar ook bij het luisteren naar muziek-CD’s zal de autonomie lager uitvallen). Om de autonomie van de batterijen maximaal te houden, schakelt het toestel zichzelf uit na een bepaalde tijd van inactiviteit. Je krijgt een geluidsindicatie (drie korte pieptonen die elke ninuut herhaald worden) wanneer de batterijen leeglopen. En dan is er nog dat erg vervelende neveneffect als je de batterijen moet vervangen, want met het uitnemen van de batterijen gooi je ongewild ook al je bladwijzers en je boekengeheugen overboord! We kunnen maar één conclusie trekken: het aspect voeding is in zijn geheel voor herziening vatbaar.
• Uitrusting
  Standaard worden een netspanningadapter, een papieren handleiding, een handleiding op een Daisy-CD en een hoofdtelefoon meegeleverd.
• Robuustheid
  Dit toestel geeft ons een vrij stevige indruk. Om het CD-compartiment te openen moet je eerst een klepje aan de voorzijde van het toestel opentrekken, waarna het deksel manueel kan worden opengeklapt. Het toestel zal daardoor tijdens transport niet makkelijk per ongeluk opengaan. Ook dit draagt bij tot het gevoel van een goede bouwkwaliteit.

2. Gebruikersvriendelijkheid

• Toetsenbord
  Centraal op de Scholar vinden we vijf grote rubberen knoppen: vier pijltoetsen voor de navigatiefuncties en een toets om de weergave te starten of stoppen (die ook fungeert als aan/uittoets). Samen met zeven extra kleinere toetsjes vormt dit vijftal een numeriek toetsenblok dat ter hulp schiet bij de paginanavigatie en het werken met bladwijzers. Uiterst links en uiterst rechts van dit numerieke blok vinden we nog twee toetsen voor respectievelijk de ga-naar-pagina- en de bladwijzerfuncties. De toetsen voor het instellen van het geluidsvolume en de weergavesnelheid vinden we bovenaan het toestel, net zoals een toets om de laatst uitgevoerde actie ongedaan te maken. De basistoetsen zijn door hun vorm, grootte, positionering en de aanwezigheid van tactiele markeringen goed voelbaar herkenbaar en contrasteren duidelijk ten opzichte van de achtergrondkleur. De negen bijkomende toetsjes zijn erg klein, contrasteren slecht met de achtergrond en zijn zodanig opgesteld dat het wat oefening vergt om het numeriek toetsenbok blind te gebruiken. De belangrijkste toetsen zijn van rubber, wat een functionele waarde heeft bij het blind verkennen van het toetsenbord: als je met een vinger over zo’n toets schuift vergroot de weerstand, waardoor je er niet ongemerkt overheen zal gaan. Aan de rechter zijkant van het toestel zit een schuifknopje om het toetsenbord te blokkeren, zodat toetsen bij mobiel gebruik niet per ongeluk kunnen worden ingedrukt.
• LCD-scherm
  Terwijl de Victor Reader diskman modellen het LCD-scherm verantwoorden als een hulp voor mensen met dyslexie, lezen we in de brochure van de ezDaisy dat het scherm leerkrachten moet helpen om hun leerlingen op te volgen. De leerkracht moet dan wel een erg scherp zicht hebben: de tekst op het scherm is erg klein, contrasteert zeer slecht en is nog eens extra moeilijk leesbaar omdat hij scrolt. De handleiding rept echter met geen woord over het scherm. Dit roept op zijn minst vragen op! Gelukkig bevat het LCD-scherm geen informatie die je nodig hebt om vlot met het toestel te kunnen werken.
• Spraak- en geluidsondersteuning
  Na het invoeren van het boek hoor je piepsignaaltjes ter teken dat het boek geladen wordt. Aan heel wat acties is een wachttijd verbonden en al die wachttijden worden met datzelfde piepje opgevuld. En zo zijn er nog diverse andere geluidssignaaltjes die elk hun eigen betekenis hebben. Het indrukken van toetsen wordt niet door geluidstonen ondersteund. Wel wordt je als gebruiker via Nederlandstalige gesproken boodschappen geïnformeerd over wat de speler uitvoert. Zo biedt de spraak bijvoorbeeld een welkomstboodschap na het aanzetten van het toestel, meldt het wanneer je aan het begin of eind van het boek bent aanbeland,... Hier en daar is de vertaling niet helemaal geslaagd. Bij het activeren van waar-ben-ikfunctie horen we bijvoorbeeld “nul hours drie vier minutes vijf drie seconds...”. Dit kan beter.
• Hulpfunctie
  De Scholar biedt geen toetsbeschrijvingsfunctie maar wel een waar-ben-ikfunctie, die geactiveerd door de undo-toets gedurende een paar seconden ingedrukt te houden. Je hoort dan de titel van het boek, het huidige paginanummer, de reeds verstreken tijd en het versienummer van de interne software. De vertaling van dit alles is gebrekkig en getallen worden cijfer per cijfer weergegeven.
• Handleiding
  De handleiding wordt zowel op paper als op Daisy-CD meegeleverd, maar beide zijn in het Engels. Hier is dus nog wat vertaalwerk aan de winkel.
• Moeilijkheidgraad van de bediening
  De aanwezigheid van slechts één menu (dat met de navigatieniveau’s) is zeker een pluspunt maar de voelbare vormgeving van het numerieke toetsenblok doet niet direct denken aan wat je voelt op bijvoorbeeld een telefoontoetsen (dé referentie die gebruikers meestal hebben als het over numerieke toetsenblokken gaat). Hier laat de Scholar naar ons gevoel een steekje vallen qua gebruiksvriendelijkheid. Het leerproces zal dan ook iets langer duren dan bij de eenvoudigste toestellen uit deze test, maar mensen die vlot andere hoogtechnologische hulpmiddelen gebruiken, moeten ook met deze Daisy-speler snel vertrouwd raken. De aanwezigheid van dat numeriek toetsenblok maakt het toestel ongeschikt voor mensen die een zo eenvoudig mogelijke bediening wensen. Voor hen zijn er echter de ezDaisy.

3. Functionaliteit

• Automatische weergave
  Korte tijd nadat je een Daisy-CD hebt ingevoerd, zal de Scholar de titel van het boek melden, zonder echter direct de weergave van het boek te starten. Voor dat laatste moet je eerst nog op de weergavetoets drukken.
• Geheugen
  Deze speler onthoudt voor een groot aantal boeken het waar je bij de laatste lezing in een boek aanbeland was. Zo kan je bijvoorbeeld overdag in een aantal cursussen en tijdschriften lezen en ’s avonds een spannend boek lezen, zonder dat je voor elk van deze publicaties telkens wee manueel moet gaan zoeken waar je gebleven was. Wij testten dit uit voor een collectie van 10 boeken en, in tegenstelling tot de kleine broer ezDaisy, deed deze functie wat we ervan verwachtten. Maar na het vervangen van de batterijen ging het net zoals bij de ezDaisy fout: dan bleek plots voor acht van de tien boeken het geheugen gewist. Dit terwijl veel mensen de geheugenfunctie van zo’n toestel terecht heel belangrijk vinden.
• Navigatie
  Vreemd genoeg verschijnen bij deze speler niet alle op de CD aanwezige navigatieniveau’s in het navigatiemenu: zinnavigatie en navigatie op maximaal zes titelniveaus zijn van de partij maar de paginanavigatie is niet te bespeuren. Kennelijk oordeelt Telex dat het voldoende is indien je met de ga-naar-paginafunctie direct naar een pagina kan springen. Dat is jammer want er zijn zeker situaties denkbaar waarbij je van pagina naar pagina wil navigeren. Verder voegt de Scholar geen extra’s aan toe in het navigatiemenu. Het doorlopen van de beschikbare navigatieniveau’s gebeurt via de pijl omhoog- en omlaag-toetsen. Het vooruit en achteruit navigeren gebeurt via respectievelijk de pijl naar rechts- en naar links-toetsen. Op deze manier navigeren op pagina is er dus niet bij, zonde... Bij het navigeren tussen de zinnen kwamen we bij sommige boeken geregeld in het midden van zinnen uit, maar aangezien we dit bij alle spelers vaststellen zal dit eerder aan de boeken liggen, want bij de Daisy-handleiding van dit toestel werkte de navigatie tussen zinnen perfect. Het navigeren tussen de titelniveaus werkt correct. Dankzij het numeriek klavier is het vlot mogelijk om via de toets “ga-naar-pagina” direct naar de gewenste pagina te springen. Jammer is dat het toestel het paginanummer niet ter bevestiging meldt na de paginasprong. Deze functie wordt uiteraard pas zinvol bij Daisy-boeken die beschikken over paginanavigatie én over een inhoudstafel met vermelding van paginanummers. Er wordt de mogelijkheid geboden om direct naar het begin van een boek te springen door achtereenvolgens op de toetsen “goto” en “page” te drukken zonder een paginanummer in te geven. Dit is in elk geval beter dan de omslachtige manier die de Victor Readers hanteert om naar het begin van het boek te gaan. Maar het kan nog beter, door begin/einde boek gewoon in het navigatiemenu op te nemen, zoals de PlexTalk dit doet. Tot slot kan je volgens de handleiding met behoud van klank snel vooruit of terugspoelen door de tekst (zoals we dat kennen van het klassieke gesproken boek op cassette). De functie werkt bij ons toestel echter met horten en stoten! Deze functie lijkt bij een Daisy-CD misschien overbodig, maar het kan wel handig zijn bij boeken die niet voldoende navigatiemogelijkheden aanbieden.
• Geluidsvolume, weergavesnelheid, toonhoogte
  Het geluidsvolume is instelbaar in 25 stappen, de weergavesnelheid is instelbaar in 15 stappen en zorgt ervoor dat de toonhoogte automatisch gecorrigeerd wordt. De minimale, maximale en neutrale stand wordt bij geen van beide instellingen met geluidstoontjes, noch door spraakindicaties aangegeven en dat is vervelend.
• Bladwijzers
  Door het plaatsen van bladwijzers markeer je locaties in het boek waarnaar je achteraf makkelijk kan terugspringen. Het maximaal aantal te plaatsen bladwijzers per boek bedraagt 20 stuks, wat een realistisch aantal is. Bij elke bladwijzer moet je namelijk via het numerieke toetsenbord een nummer toekennen (of desgewenst kan je het toestel automatisch laten nummeren). Deze nummers moet je achteraf kunnen associëren met de boekfragmenten waaraan ze gekoppeld zijn om er doelgericht terug naartoe te kunnen navigeren. Het numerieke toetsenblok zorgt ervoor dat het oproepen van een bestaande bladwijzer vlot verloopt. Het opvragen van een bladwijzerlijst is echter niet mogelijk. Wat ook niet kan is één of alle bladwijzers wissen. In de plaats daarvan kan je een nieuwe bladwijzer toewijzen aan een nummer dat reeds door een andere bladwijzer in gebruik is; de originele bladwijzer wordt dan gewist. We zouden hierbij toch graag een waarschuwingboodschap krijgen, want nu is het risico wel erg hoog dat je ongewenst bladwijzers wist. Tot zover ging alles goed met de bladwijzers, maar... daar duikt het spook van de lege batterijen weer op! Zodra de batterijen ter vervanging weggenomen worden gooi je ongewild ook al je bladwijzers overboord. Dit ondergraaft deze functie volkomen!
• Boekinformatie
  Een boekinformatiefunctie is helaas niet aanwezig, terwijl dit soms toch erg nuttig kan zijn.
• Boek verspreid over meerdere CD’s
  Wanneer een boek over meer dan één Daisy-CD gespreid is en je voert als eerste de tweede CD van het boek in de speler, dan komt de Scholar keurig zeggen dat je eerst de eerste CD van het boek moet beluisteren.
• Meerdere boeken op één CD
  Wanneer er meerdere boeken op een Daisy-CD staan dan komt de Scholar dit melden en kan je met de pijltoetsen naar links en naar rechts, kiezen welk boek je wil lezen.
• Muziek beluisteren
  De Scholar is in staat om naast Daisy-boeken ook muziek-CD’s en MP3-CD’s weer te geven. Bij het beluisteren van een Muziek-CD verloopt de bediening van het toestel analoog aan de bediening van een gewone muziek-CD-speler, het enige extraatje dat je daarbij krijgt is dat de geheugenfunctie onthoudt bij welk liedje je de vorige keer stopte met het beluisteren van diezelfde CD. Bij het luisteren naar MP3- als muziek-CD’s deed ons toestel (net zoals de ezDaisy trouwens) erg nukkig waardoor we dit onderdeel niet goed konden uittesten. Nochtans belooft de handleiding dat de mapjes op onze MP3-CD zouden herkend worden en dat hadden we graag aan den lijve kunnen ondervinden. Voor het luisteren naar muiziek biedt dit toestel geen aantoonbare meerwaarde ten opzichte van een standaard MP3- of Muziek-CD-speler.
• Extraatjes
  De undo/redo-toets bovenaan het toestel biedt de mogelijkheid om terug te keren naar het vorige navigatiepunt dat je bezocht en om daarna weer opnieuw naar het oorspronkelijke navigatiepunt te gaan.

4. Snelheid

• Opstartsnelheid toestel: 8:00 sec
• Snelheid waarmee boek wordt herkend: 26:10 sec
• Snelheid om direct naar pagina 200 te springen: 17:00 sec
• Snelheid om manueel 25 pagina’s vooruit te springen: niet van toepassing
• Snelheid om manueel 20 hoofdstukken vooruit te springen: 2:55:30 min

5. Beoordeling Victor Reader Classic

Pro:

• Behoorlijke functionaliteit
• Voelt robuust aan

Contra:

• Reageert tergend traag
• Werkt op wegwerpbatterijtjes
• Schikking numeriek toetsenbord
• Informatieverlies bij vervangen batterijen
• LCD-scherm

6. Conclusie

Als diskman model is de Scholar een directe concurrent van de Victor Reader Wave. Beide toestellen reageren tergend traag en hebben een LCD-scherm dat ons verschrikkelijk stoort. Het gebrekkige voedingsaspect van de Scholar (wegwerpbatterijen, verlies van geheugen en bladwijzers bij vervangen van de batterijen, omslachtigheid van batterijen bijladen) doet de balans echter doorslaan in het voordeel van de Wave.